ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

Στον κήπο του Επίκουρου

Tweet
Share
Like
Tweet
Share
Like

Υπήρχε μια εποχή, όπου σε όποιο σπίτι που σεβόταν τον εαυτό και να έμπαινες, δεν υπήρχε περίπτωση να μη σκοντάψεις πάνω σε κάποιο βιβλίο του Ίρβιν Γιάλομ, του αμερικανοεβραίου ψυχίατρου και ψυχοθεραπευτή που άνοιξε νέους δρόμους στην Επιστήμη, εκλαϊκεύοντας τις βαθειές του γνώσεις.

Ο συρμός αυτός μου κληροδότησε μια γερή δόση απάθειας και αδιαφορίας. Κι ανάθεμά με, αν όλοι αυτοί οι ξεσκολισμένοι "Γιαλομιστές", μπήκαν στον κόπο να διαβάσουν τις απόψεις του ή υπακούοντας στις τάσεις της μόδας, δεν έβαλαν απλώς στο ράφι της βιβλιοθήκης τους, ένα αντίτυπο του "γιατρού", ώστε να είναι πάνω στο ρεύμα. 

Τώρα που η σκόνη κατακάθισε, είπα να ανακαλύψω περί τίνος πρόκειται. Σε κάποιο από τα βιβλία του, βρήκα μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση για τους ανθρώπους ή και για τον ίδιο μας τον εαυτό, που είναι συχνά, τόσο στραμμένοι προς τα έξω, τόσο απορροφημένοι στη συσσώρευση αγαθών ή στο τι σκέφτονται οι άλλοι, ώστε να χάνουν κάθε αίσθηση του εαυτού τους.

Τέτοιου είδους άνθρωποι, όταν τους τίθεται κάποιο ερώτημα, αναζητούν την απάντηση προς τα έξω κι όχι προς τα μέσα. Διατρέχουν δηλαδή, με αγωνία τα πρόσωπα των άλλων, για να μαντέψουν ποιά απάντηση επιθυμούν ή περιμένουν.

Γι' αυτούς ακριβώς τους ανθρώπους, ο Γιάλομ, θεώρησε χρήσιμο να συνοψίσει μια τριάδα δοκιμίων που έγραψε ο Σοπενάουερ σε γλώσσα σαφή και προσβάσιμη, προς το τέλος της ζωής του. Ποιο είναι το νήμα που τα συνδέει; Το συμπέρασμα πως αυτό που μετράει στα άτομα, ισούται με αυτό που στην πραγματικότητα είναι.

Ούτε ο πλούτος ούτε τα υλικά αγαθάούτε η κοινωνική θέση ούτε η καλή φήμη φέρνουν την ευτυχία. Αν και οι σκέψεις αυτές δεν αφορούν συγκεκριμένα τα υπαρξιακά θέματα, παρ’ όλ’ αυτά μας βοηθούν να μετακινηθούμε από ένα επιφανειακό επίπεδο προς το βάθος των πραγμάτων.

1. Αυτό που κατέχουμε. Τα υλικά αγαθά είναι απατηλά. Ο Σοπενάουερ υποστηρίζει πολύ κομψά ότι η συσσώρευση πλούτου και αγαθών είναι ατελείωτη και δεν προσφέρει ικανοποίηση. Όσο περισσότερα κατέχουμε, τόσο πολλαπλασιάζονται οι απαιτήσεις μας. Ο πλούτος είναι σαν το νερό της θάλασσας: όσο περισσότερο πίνουμε, τόσο πιο πολύ διψάμε. Στο τέλος δεν κατέχουμε εμείς τα αγαθά μας – μας κατέχουν εκείνα.

2. Αυτό που αντιπροσωπεύουμε στα μάτια των άλλων. Η φήμη είναι το ίδιο εφήμερη όσο και τα υλικά πλούτη. Ο Σοπενάουερ γράφει: “Οι μισές μας ανησυχίες και αγωνίες έχουν προέλθει από την έγνοια μας για τις γνώμες των άλλων… πρέπει να βγάλουμε αυτό το αγκάθι απ’ τη σάρκα μας”. Είναι τόσο ισχυρή η παρόρμηση να κάνουμε μια καλή εμφάνιση, ώστε για μερικούς φυλακισμένους, την ώρα που βαδίζουν προς τον τόπο της εκτέλεσής τους, αυτό που κυρίως απασχολεί τη σκέψη τους είναι το ντύσιμο και οι τελευταίες τους χειρονομίες.
Η γνώμη των άλλων είναι ένα φάντασμα που μπορεί ανά πάσα στιγμή ν’ αλλάξει όψη. Οι γνώμες κρέμονται από μια κλωστή και μας υποδουλώνουν στο τι νομίζουν οι άλλοι, ή, ακόμα χειρότερα, στο τι φαίνεται να νομίζουν – γιατί ποτέ δεν μπορούμε να μάθουμε τι σκέφτονται πραγματικά.

3. Αυτό που είμαστε. Μόνο αυτό που είμαστε έχει πραγματική αξία. Μια καλή συνείδηση, λέει ο Σοπενάουερ, αξίζει περισσότερο από μια καλή φήμη. Ο μεγαλύτερος στόχος μας θα έπρεπε να είναι η καλή υγεία κι ο πνευματικός πλούτος, ο οποίος οδηγεί σε ανεξάντλητα αποθέματα ιδεών, στην ανεξαρτησία και σε μια ηθική ζωή. Η ψυχική μας γαλήνη πηγάζει από τη γνώση ότι αυτό που μας αναστατώνει δεν είναι τα πράγματα, αλλά η ερμηνεία μας για τα πράγματα.

Αυτή η τελευταία σκέψη – ότι η ποιότητα της ζωής μας προσδιορίζεται από το πως ερμηνεύουμε τις εμπειρίες μας, όχι από τις ίδιες τις εμπειρίες – είναι ένα σημαντικό θεραπευτικό δόγμα που ανάγεται στην αρχαιότητα. Κεντρικό αξίωμα στη σχολή του στωικισμού, πέρασε από τον Ζήνωνα, τον Σενέκα, τον Μάρκο Αυρήλιο, τον Σπινόζα, τον Σοπενάουερ και τον Νίτσε κι έφτασε να γίνει θεμελιώδης έννοια τόσο στην ψυχοδυναμική όσο και στη γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία.

Από το βιβλίο του Irvin Yalom, "Στον κήπο του Επίκουρου: αφήνοντας πίσω τον τρόμο του θανάτου", εκδόσεις Άγρα.

Γιώργος Αρβανίτης

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: Προηγούμενο θέμα Επόμενο θέμα

Προσθήκη σχολίου

Premium Penna Reporter Mamamia CityWoman
Copyrights © 2009-2020 Premium S.A. All Rights Reserved.